Tính chất của chiến tranh thế giới thứ nhất? Diễn biến chiến tranh thế giới thứ nhất? Hậu quả của chiến tranh thế giới thứ nhất để lại?


Chiến tranh đã qua đi nhưng khi nhắc lại những cuộc chiến là những thảm khốc của chiến trường, những hậu quả để lại cho thế hệ sau một cách nặng nề, một trong số các cuộc chiến tranh để lại hậu quả khủng khiếp đó chính là chiến tranh thế giới lần thứ nhất, một cuộc chiến tranh phi nghĩa mà dù ở phe nào thì mục đích của họ vẫn là trục lợi. Vậy để hiểu thêm về tính chất và tóm tắt diễn biến của chiến tranh thế giới thứ nhất. Hãy theo dõi ngay dưới đây nhé.

Bạn đang xem: Đại chiến thế giới thứ nhất

*
*

Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài: 1900.6568


Mục lục bài viết


1. Tính chất của chiến tranh thế giới thứ nhất:

Chiến tranh đã qua đi nhưng những dấu ấn lịch sử về cuộc chiến tranh thế giới thứ nhất vẫn còn đó, đây là một cuộc chiến tranh đế quốc xâm lược, phi nghĩa và ở mỗi nước tham gia chiến tranh, bất cứ ở phe nào, đều có mục đích trục lợi, khuếch trương thế lực, chiếm thêm thuộc địa, cướp giật thuộc địa của phe kia. Chiến tranh đó tiến hành giữa hai khối đế quốc để chia lại thế giới. Trong cuộc chiến tranh đó, sự xung đột giữa hai đế quốc Anh và Đức có tác dụng chính quyết định.

Chiến tranh thế giới thứ nhất đã gây ra những tàn phá vô cùng to lớn, làm 10 triệu người chết, gần 20 triệu người bị thương. Những thiệt hại khác về cơ sở vật chất do chiến tranh gây nên cũng rất khủng khiếp. Chiến tranh làm cho các đế quốc châu Âu, thắng trận cũng như bại trận, bị suy yếu. Mĩ trở thành nước chủ nợ chính của Tây Âu, nhờ việc bán vũ khí cho các nước trong cả hai nước tham chiến.

Cuộc chiến này là cuộc chiến khốc liệt và ảnh hưởng vô cùng nặng nề, chiến tranh thế giới thứ nhất, còn được gọi là Đại chiến thế giới lần thứ nhất, Đệ nhất Thế chiến hay Thế chiến I, là một cuộc chiến tranh thế giới bắt nguồn tại châu Âu từ ngày 28 tháng 7 năm 1914 đến ngày 11 tháng 11 năm 1918.


Theo sổ sách và các tài liệu về lịch sử ghi lại thì có thể đánh giá về cuộc chiến tranh này là một trong những sự kiện có ảnh hưởng nhất trong lịch sử thế giới và nó cũng chính là cuộc chiến tranh có chiến trường chính bao trùm khắp châu Âu và ảnh hưởng ra toàn thế giới, lôi kéo tất cả các cường quốc châu Âu và Bắc Mỹ vào cuộc chiến với số lượng người chết trên 19 triệu người, đồng thời có sức tàn phá và ảnh hưởng về vật chất lẫn tinh thần của nhân loại rất sâu sắc và lâu dài.

Cũng là cuộc chiến tranh nổ ra với mục đích quân sự nhưng tại cuộc chiến này có điểm không giống với các cuộc chiến tranh trước đó, người Âu châu phải chiến đấu cả trên chiến trường lẫn ở hậu phương và tại đây thì phụ nữ phải làm việc thay nam giới, đồng thời sự phát triển của công nghệ cũng có ảnh hưởng đến tính chất chiến tranh; có thể thấy sự hiệu quả của không quân và xe tăng trong chiến đấu kể từ cuộc Đại chiến này. Chiến tranh chiến hào gắn liền với cuộc Đại chiến thế giới lần thứ nhất trong thời gian đầu của nó.

Đây là cuộc chiến giữa phe Hiệp Ước (chủ yếu là Anh, Pháp, Nga và sau đó là Hoa Kỳ, Brasil) với phe Liên minh Trung tâm (chủ yếu là Đức, Áo-Hung, Bulgaria và Ottoman). Cuộc chiến bắt đầu với Vụ ám sát thái tử Áo-Hung, dẫn đến việc Áo – Hung tuyên chiến với Serbia. Sự kiện này được nối tiếp bởi việc Hoàng đế Đức là Wilhelm II truyền lệnh cho các tướng lĩnh đưa quân tấn công Bỉ, Luxembourg và Pháp, theo kế hoạch Schlieffen. Hơn 70 triệu quân nhân được huy động ra trận chiến, trong số đó có 60 triệu người Âu châu, trong 1 trong những cuộc chiến tranh lớn nhất trong lịch sử. Trong cuộc chiến tranh kinh hoàng này, Pháp là nước chịu tổn thất nặng nề hơn cả và hoàn toàn bị kiệt quệ, dẫn tới sự đại bại của họ trong các cuộc chiến tranh về sau.


Không chỉ ảnh hưởng tới Việt Nam mà cuộc chiến tranh này với những trận đánh khốc liệt nhất trong cuộc Chiến tranh thế giới lần thứ nhất cũng diễn ra trên đất Pháp một trận đánh đáng nhớ của cuộc Đại chiến là tại Verdun cùng năm đó, khi quân Đức tấn công thành cổ Verdun của Pháp, nhưng không thành công và theo đó đã xảy ra một trận chiến đẫm máu nhất là tại sông Somme (1916), khi liên quân Anh – Pháp đánh bất phân thắng bại với quân Đức, trong khi chiến dịch quân sự lớn nhất là Cuộc tổng tấn công của Brusilov, khi quân Nga đánh bại liên quân Áo-Hung và Đức.

Tất cả những đế quốc quân chủ (trừ Đế quốc Anh) đều sụp đổ trong cuộc chiến tranh này. Đảng Bolshevik lên nắm quyền tại nước Nga sau cuộc Cách mạng Tháng Mười lật đổ Nga hoàng, trong khi việc Đức bại trận lại tạo điều kiện cho Đức Quốc Xã lên nắm quyền nhờ biết khai thác tâm lý bất mãn của người dân.Tuy nước Đức thua cuộc nhưng về thương mại và công nghiệp họ không bị tổn hại gì lớn, vì thế về những mặt này họ đã chiến thắng cuộc Chiến tranh thế giới lần thứ nhất.

2. Tóm tắt diễn biến của chiến tranh thế giới thứ nhất:

Khi nhắc tới cuộc chiến tranh này ta thấy được sự khốc liệt trong đó như người ta vẫn thường nói chiến tranh thế giới thứ nhất, còn được gọi là Đại chiến thế giới lần thứ nhất, Đệ nhất Thế chiến hay Thế chiến I là một cuộc chiến tranh thế giới diễn ra từ ngày 28 tháng 7 năm 1914 đến ngày 11 tháng 11 năm 1918. Cuộc chiến tranh này là một trong những sự kiện có ảnh hưởng nhất trong lịch sử thế giới.


Cuộc chiến tranh này là cuộc chiến xảy ra giữa phe Hiệp Ước (chủ yếu là Anh, Pháp, Nga và sau đó là Hoa Kỳ, Brasil) với phe Liên minh Trung tâm (chủ yếu là Đức, Áo-Hung, Bulgaria và Ottoman). Cuộc chiến bắt đầu với Vụ ám sát thái tử Áo-Hung, dẫn đến việc Áo

– Hung tuyên chiến với Serbia. Sự kiện này được nối tiếp bởi việc Hoàng đế Đức là Wilhelm II truyền lệnh cho các tướng lĩnh đưa quân tấn công Bỉ, Luxembourg và Pháp, theo kế hoạch Schlieffen. Hơn 70 triệu quân nhân được huy động ra trận chiến, trong số đó có 60 triệu người Âu châu, trong 1 trong những cuộc chiến tranh lớn nhất trong lịch sử. Trong cuộc chiến tranh kinh hoàng này, Pháp là nước chịu tổn thất nặng nề hơn cả và hoàn toàn bị kiệt quệ, dẫn tới sự đại bại của họ trong các cuộc chiến tranh về sau.

Những trận đánh khốc liệt nhất trong cuộc Chiến tranh thế giới lần thứ nhất cũng diễn ra trên đất Pháp. Một trận đánh đáng nhớ của cuộc Đại chiến là tại Verdun cùng năm đó, khi quân Đức tấn công thành cổ Verdun của Pháp, nhưng không thành công. Tuy nhiên, trận chiến đẫm máu nhất là tại sông Somme (1916), khi liên quân Anh – Pháp đánh bất phân thắng bại với quân Đức, trong khi chiến dịch quân sự lớn nhất là Cuộc tổng tấn công của Brusilov, khi quân Nga đánh bại liên quân Áo-Hung và Đức.

– Giai đoạn thứ nhất (1914 -1916)

+ Ngày 28 – 7 – 1914, Áo – Hung tuyên chiến với Xéc-bi, là nước được khối Hiệp ước ủng hộ.

+ Ngày 1-8, Đức tuyên chiến với Nga.

+ Ngày 3-8, tuyên chiến với Pháp.

+ Ngày 4-8, Anh tuyên chiến với Đức.

Chiến tranh đế quốc bùng nổ và nhanh chóng trở thành chiến tranh thế giới.

Giai đoạn này, chiến tranh chỉ diễn ra giữa các khối nước châu Âu, sau đó lôi kéo nhiều nước ở các châu lục khác cùng tham gia.Nhiều loại vũ khí hiện đại được đưa vào sử dụng. Hàng chục triệu nhân dân lao động bị thương vong vì lợi ích của giai cấp thông trị.


Trong giai đoạn thứ nhất của chiến tranh, tình trạng khốn cùng của nhân dân lao động ngày một thêm trầm trọng, đói rét, bệnh tật và những tai họa do chiến tranh gây ra càng nhiều. Trong khi đó, bọn trùm công nghiệp chiến tranh đã giàu lên nhờ buôn bán vũ khí. Mâu thuẫn xã hội trong các nước tham chiến trở nên vô cùng gay gắt. Chỉ hơn hai năm chiến tranh, đã có gần 6 triệu người chết và 10 triệu người bị thương. Phong trào công nhân, phong trào quần chúng phản đối chiến tranh phát triển nhanh chóng. Đến cuối năm 1916, tình thế cách mạng đã xuất hiện ở nhiều nước châu Âu.

– Giai đoạn thứ hai (1917 – 1918)

+ Tháng 2/1917, Cách mạng tháng Hai diễn ra ở Nga, buộc Mĩ phải sớm nhảy vào tham chiến và đứng về phe Hiệp ước (4 – 1917), vì thế phe Liên minh liên tiếp bị thất bại.

+ Cuối năm 1917, Phe Hiệp ước liên tiếp mở các cuộc tấn công làm cho đồng minh của Đức lần lượt đầu hàng.

3. Hậu quả của chiến tranh thế giới thứ nhất để lại:

– Thiệt hại về người: 13,6 triệu người chết và khoảng 20 triệu người bị tàn phế.

– Thiệt hại về vật chất: Nhiều thành phố, làng mạc, đường sá, cầu cống, nhà máy bị phá hủy. Thiệt hại vật chất lên tới 338 tỷ USD. Số tiền các nước tham chiến chi phí cho chiến tranh vào khoảng 85 tỉ USD.

– Làm tổn thương về tâm lý cho nhiều thế hệ tại châu Âu.

– Châu Âu tụt hậu và vai trò lãnh đạo mà châu Âu đảm đương trong hơn 300 năm đã dần dần chuyển sang bên kia đại dương cho nước Mỹ.


– Trong quá trình chiến tranh, thắng lợi của Cách mạng tháng Mười Nga và việc thành lập Nhà nước Xô viết đánh dầu bước chuyển lớn trong cục diện chính trị thế giới.

Giới thiệu Hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ
Công tác trưng bày
Tin tức Trưng bày Trưng bày chuyên đề
Nghiên cứu Khảo cổ họcẤn phẩm
Dự án BTLSQG Thông tin hữu ích Hỗ trợ
Trước đây các nước nói tiếng Anh gọi cuộc Đại chiến thế giới lần thứ Nhất là “Đại chiến” sau vài thập kỷ mới áp dụng gọi là “Chiến tranh thế giới lần thứ Nhất” để phân biệt với cuộc “Chiến tranh thế giới lần thứ Hai”.

Chiến tranh thế giới lần thứ Nhất là cuộc chiến tranh có chiến trường chính bao trùm khắp châu Âu và ảnh hưởng ra toàn thế giới, lôi kéo tất cả các cường quốc châu Âu và Bắc Mỹ vào vòng chiến, sự tàn phá và ảnh hưởng của nó về vật chất tinh thần cho nhân loại rất sâu sắc và lâu dài.

Nguyên nhân của đại chiến khi đầu thế kỷ XX chủ nghĩa tư bản đã phát triển tới giai đoạn mới – giai đoạn Đế quốc chủ nghĩa, vì quy luật phát triển không đều giữa các nước đã tác động mạnh mẽ vào mặt đời sống xã hội và những bước phát triển của các nước cần phải có thị trường, trong khi những nước đi trước đã có một số lớn thuộc địa nhưng vẫn muốn chiếm thêm thị trường. Sự tranh giành thị trường và thuộc địa giữa các nước đế quốc tất yếu dẫn đến gây chiến tranh với nhau để chia lại đất đai trên thế giới. Đế quốc Đức là hung hăng nhất vì Đức có tiềm lực kinh tế và quân sự nhưng lại có ít thuộc địa.

Mục đích của cuộc “Đại chiến” này là nhằm phân chia lại thị trường và thuộc địa của các nước đế quốc, ngoài ra còn có âm mưu khác là do cuộc khủng hoảng kinh tế năm 1900 ở châu Âu và cuộc cách mạng năm 1905 ở Nga làm cho những mâu thuẫn xã hội trong các nước tư bản trở lên gay gắt, phong trào đấu tranh của công nhân ngày càng phát triển. Các nước đế quốc tư bản gây ra chiến tranh nhằm đánh lạc hướng chú ý của công nhân đối với các vấn đề chính trị và xã hội trong nước, tuyên truyền chủ nghĩa sô-vanh để ngăn cản sự phát triển của phong trào cách mạng; đàn áp giai cấp vô sản; chia rẽ phong trào công nhân thế giới và phong trào giải phóng dân tộc. Tính chất cuộc chiến tranh này là cuộc chiến tranh đế quốc chủ nghĩa mang tính chất phi nghĩa, phản động.

*

Thời gian này châu Âu bị phân chia thành hai tập đoàn đế quốc, một bên là các nước Hiệp Ước gồm nước Anh, Pháp, Nga sau thêm Nhật, Ý và một bên là phe Liên Minh gồm nước Đức, Áo - Hung, sau thêm Thổ Nhĩ Kỳ, Bun ga ri. Các cuộc khủng hoảng về vấn đề Marốc ở Bắc Phi (1905-1906, 1911) và chiến tranh ở Ban Căng (1912-1913) là những tiếng súng báo hiệu khả năng nổ ra chiến tranh thế giới đang đến gần và khó tránh khỏi. Năm 1914 sự chuẩn bị chiến tranh của hai phe đế quốc chủ nghĩa trên cơ bản đã xong.

Ngày 28 tháng 6 năm 1914 chính phủ Áo – Hung tổ chức một cuộc tập trận ở Bôxnia. Thái tử Áo là Phơranxơ Phécđinan khi đến thủ đô Xaragiêvô để tham quan cuộc tập trận thì bị những người thuộc tổ chức “Bàn tay đen” ám sát. Đó là một tổ chức yêu nước Sécbi chống ách thống trị của đế quốc Áo – Hung. Vụ ám sát này khiến đế quốc Đức có được cái cớ mà họ mong mỏi từ lâu. Đức lợi dụng ngay cớ đó đòi Áo phải lập tức tuyên chiến với Sécbi. Đức và Nga cùng một lúc đều động viên để viện trợ lực lượng đồng minh của mình, Đức viện trợ Áo – Hung. Nga giúp đỡ Sécbi.

*

Chiến hào mặt trận phía Tây, nơi xảy ra cuộc chiến giữa Đức và Pháp.

Ngày 1 tháng 8 năm 1914 Đức tuyên chiến với Nga. Ngày 3 tháng 8 năm 1914 Đức tuyên chiến với Pháp. Đức phải chiến đấu trên hai mặt trận.

Kế hoạch tác chiến của Đức do tổng tham mưu trưởng Sơliphen đặt ra sẽ đánh bại Pháp chớp nhoáng trong vòng nửa tháng rồi sẽ điều chỉnh chủ lực sang mặt trận Nga. Ngày 4 tháng 8 năm 1914 Anh đã tuyên chiến với Đức còn Nga thì hoàn thành việc động viên một cách nhanh chóng. Khi quân chủ lực của Đức xâm nhập vào Pháp thì bị quân Nga tấn công để ủng hộ đồng minh của mình là Pháp. Trận kịch chiến trên sông Mácnơ, quân Đức đã thất bại vì một bộ phận chủ lực phải điều sang phía đông nên Pari được cứu thoát. Tình hình chung trong mấy tháng đầu làm cho kế hoạch Sơliphen của Đức bị phá sản, kế hoạch chiến thắng chớp nhoáng trở thành lâu dài, Đức buộc phải chiến đấu cầm cự ở cả hai mặt trận, các nước đồng minh của Đức tỏ ra yếu đuối.

*

Quân Đức tiến vào nước Pháp trong Chiến tranh thế giới lần thứ Nhất (1914-1918)

Chiến tranh đã lan tràn ra khắp thế giới, tháng 5-1915 Ý ra nhập phe các nước Hiệp ước, tháng 10-1915 Bungari ra nhập phe Đức. Nhật Bản thực tế chưa tham chiến nhưng nhân cơ hội cướp lấy thuộc địa của Đức ở Trung Quốc và Thái Bình Dương. Tại châu Phi, Anh và Pháp tiến hành lấy các thuộc địa của Đức chiến sự cũng diễn ra trên mặt biển và Đại Tây Dương. Chiến tranh càng ngày càng lôi cuốn nhiều nước vào vòng chiến đã biến thành cuộc chiến tranh có quy mô thế giới. Giữa năm 1915 bên phe Hiệp Ước có thêm Ý những chẳng giúp gì được mấy, bên phe Liên Minh được thêm Bungarri tham chiến là một thắng lợi quan trọng về ngoại giao và quân sự. Tuy phe Liên Minh đã thắng nhưng không đạt được kết quả hoàn toàn vì không đè bẹp nổi Nga và Đức vẫn không dốc được toàn lực sang phía Tây đánh Pháp như dự tính.

Trong năm 1915-1916 chiến tranh cũng diến ra trên mặt biển, hạm đội Anh và hạm đội Đức đánh nhau quy mô lớn ở gần bờ biển Giutlan và sau này tàu chiến của Đức không dám ra khỏi hải cảng của mình. Cuối năm 1916 Đức bị thiệt hại lớn, Áo cũng bị thiệt hại nặng trước sự tấn công của Nga. Nên cả Đức và Áo từ thế chủ động chuyển sang phòng ngự ở cả hai mặt trận phía Đông và phía Tây. Lúc đó, khả năng quốc phòng của Anh và Pháp càng được tăng cường, ở mặt trận phía đông Anh và Pháp đã lôi kéo được Rumani, Hy lạp. Vậy phe Hiệp Ước đã thắng lợi về mặt ngoại giao. Nhìn chung trong 2 năm 1915 – 1916 cả hai phe đều không đạt được mục đích, nhưng ưu thế nghiêng dần về phe Hiệp Ước.

*

Phút giải lao của binh sĩ Anh trong chiến hào- chiến trường sông Somme năm 1916.

Mùa xân năm 1917 phe Hiệp Ước định mở một cuộc tấn công vào tất cả các mặt trận châu Âu để đánh bại Đức. Nga không tham gia vì ở trong nước đang bùng nổ cuộc cách mạng dân chủ tư sản Nga (tháng 2 năm 1917). Trong năm 1917 lợi thế nghiêng sang phía phe Hiệp Ước. vòng vây trên biển của hải quân Hoàng gia Anh đã xiết chặt kinh tế Đức. Liên quân Anh, Pháp liên tục mở các cuộc tấn công lớn trên tất cả các mặt trận.

*

Tàu hàng của Anh trúng ngư lôi của tàu ngầm Đức đang chìm chỉ còn lại phần mũi trong Chiến tranh thế giới lần thứ Nhất.

Tháng 2 năm 1917 Đức tiến hành một cuộc chiến tranh tàu ngầm quyết liệt và đó là niềm hi vọng để Đức chiến thắng phe Hiệp Ước. Đức tuyên bố sẽ buộc Anh đầu hàng trong vòng 6 tháng. Chiến tranh tàu ngầm của Đức làm cho phe Hiệp Ước nguy khốn vì bị phong tỏa, cắt đứt đường tiếp tế lương thực nhất là đối với Anh đồng thời cũng làm cho thương nghiệp Mỹ bị đình đốn. Việc phát động chiến tranh tàu ngầm đã tạo cho chính phủ Mỹ lấy cớ để cắt đứt quan hệ ngoại giao với Đức. Tháng 4 năm 1917 Mỹ chính thức tuyên chiến với Đức.

Xem thêm: Top ứng dụng chỉnh sửa ảnh đẹp nhất cho android nên tải nhất 2021

Cuộc chiến kéo dài đã làm cho cả hai bên tham chiến đều kiệt quệ và mệt mỏi. Tháng 10 năm 1917 Cách mạng tháng Mười Nga thành công, giai cấp vô sản Nga lật đổ giai cấp tư sản, thành lập chính quyền Xô Viết do Đảng Bôn-sê-vích lãnh đạo, lịch sử nước Nga bước sang trang mới. Cuộc cách mạng tháng Mười Nga có tác động trực tiếp đến diễn biến của chiến tranh và ảnh hưởng sâu rộng đối với lịch sử thế giới. Nước Nga tuyên bố rút ra khỏi chiến tranh. Ngày 8 tháng 11 năm 1917, Lê-nin đọc sắc lệnh hòa bình kêu gọi các chính phủ tham chiến mở ngay cuộc thương lượng tiến tới ký kết một hòa ước dân chủ và công bằng, không cắt đất và không bồi thường chiến phí, nhưng phe Hiệp Ước đã từ chối vì cho rằng chính quyền Xô Viết không đứng vững được. Ngày 3 tháng 3 năm 1918 Nga phải ký hòa ước Bret Litôpxcơ vì nước Nga muốn có thời gian để chuẩn bị điều kiện đầy đủ để đánh quân Đức ra khỏi nước Nga. Ngày 15 tháng 7 Đức mở cuộc tấn công ở phía Tây nhưng bị thất bại. Phe Hiệp Ước được Mỹ tiếp viện nên đã đánh bại quân Đức.

*

Rất đông các nhà ngoại giao tụ tập ở Phòng Kính trong cung điện Versailles (Pháp), nơi diễn ra Hội nghị hòa bình kết thúc Chiến tranh thế giới lần thứ Nhất, năm 1919.

Trong nước Đức, cách mạng bùng nổ, ngày 9 tháng 11 năm 1918 cách mạng tháng lợi ở Berlin thành lập nên cộng hòa tư sản. Theo sau sự thất bại của Đức, các nước đồng minh thua nặng phải lần lượt đầu hàng. Ngày 1 tháng 11 năm 1918, Đức ký hiệp ước đình chiến với phe Hiệp Ước, chính phủ Xô Viết tuyên bố hủy bỏ hòa ước Bret Ltôpxcơ, không trả tiền bồi thường chiến tranh và giải phóng một vùng đất đai rộng lớn. Chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc bằng sự thất bại của chủ nghĩa đế quốc Đức, Cách mạng xã hội chủ nghĩa đã thắng lợi ở nước Nga, cao trào cách mạng vô sản phát triển, các dân tộc thuộc địa thức tỉnh vùng lên đấu tranh giành độc lập, tư do cho đất nước mình.